Keratokonus (kornea sivrileşmesi), büyük ölçüde genetik bir yatkınlık sonucu ortaya çıksa da, son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalar çevresel faktörlerin de hastalığın başlamasında ve ilerlemesinde büyük rol oynadığını göstermektedir. Özellikle çocukluk ve ergenlik döneminde edinilecek bazı alışkanlıklar, bu sinsi hastalığa karşı en güçlü kalkanınız olabilir.

Peki, göz sağlığımızı korumak ve keratokonus riskini minimize etmek için günlük hayatımızda nelere dikkat etmeliyiz?

1. Altın Kural: Gözleri Ovuşturmaktan Vazgeçin

Keratokonus ile ilgili bilinen en büyük çevresel risk faktörü “mekanik travma” yani gözleri sertçe ovuşturmaktır.

• Gözü sürekli ve sert bir şekilde kaşımak, kornea yapısındaki kolajen bağların zayıflamasına ve korneanın öne doğru bombelişmesine neden olabilir.
• Özellikle çocuklarınızı bu konuda gözlemlemeli ve uyarmalısınız. Göz ovuşturma, sadece bir alışkanlık değil, kornea sağlığı için ciddi bir tehdittir.

2. Göz Alerjilerini Tedavi Ettirin

Göz ovuşturmanın en büyük sebebi tedavi edilmemiş alerjilerdir. Mevsimsel alerjiler veya kronik göz alerjisi (alerjik konjonktivit), şiddetli kaşıntıya yol açar.

• Kaşıntıyı gidermek için gözü ovuşturmak yerine, bir göz hekimine başvurarak uygun anti-alerjik damlalar veya soğuk kompres uygulamaları ile kaşıntı hissi baskılanmalıdır.
• Unutmayın; alerjiyi kontrol altına almak, dolaylı yoldan keratokonusu kontrol altına almak demektir.

3. Aile Öyküsünü Önemseyin (Genetik Takip)

Eğer anne, baba veya kardeşlerde keratokonus teşhisi varsa, diğer aile bireylerinin (özellikle çocukların) hiçbir şikayeti olmasa bile risk altında olduğu unutulmamalıdır.

• Bu durumda “önlem”, erken teşhis demektir. 10-25 yaş aralığındaki bireylerin yıllık rutin göz muayenesine ek olarak Kornea Topografisi (kornea haritası) çektirmesi hayati önem taşır.

4. Yanlış Kontakt Lens Kullanımından Kaçının

Kontakt lensler, hijyen kurallarına uyulmadığında veya hekim kontrolü dışında rastgele temin edilip kullanıldığında korneaya zarar verebilir.

• Göz yapınıza uygun olmayan, çok sıkı veya çok düz lensler korneaya baskı yaparak yapısını bozabilir. Lens kullanımı mutlaka hekim onayıyla olmalıdır.

5. UV Işınlarından Korunma

Güneşten gelen zararlı ultraviyole (UV) ışınları, gözün birçok tabakasına zarar verdiği gibi kornea üzerinde de oksidatif strese neden olabilir.

• Kaliteli ve %100 UV korumalı güneş gözlüğü kullanımı, genel göz sağlığını korumak adına basit ama etkili bir önlemdir.

Özetle

Keratokonus genetik kodlarınızda varsa bunu tamamen değiştiremezsiniz; ancak tetiği çeken elin siz olmasını engelleyebilirsiniz. Gözleri ovuşturmamak, bu hastalığa karşı alabileceğiniz en basit ve en etkili bireysel önlemdir.

Önemli Hatırlatma: Gözlük numaranızın sık sık değiştiğini (özellikle astigmat artışı) fark ediyorsanız, vakit kaybetmeden detaylı bir kornea muayenesi için göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.