Göz kapağında ağrılı şişlik, kızarıklık veya sert bir kist mi var? Trabzon göz hastalıkları uzmanı Op. Dr. Bahattin Kır, arpacık ve şalazyon tedavisi hakkında bilgi veriyor.
Sabah uyandığınızda göz kapağınızda kızarık, dokunmakla ağrıyan ve sivilceye benzeyen bir şişlik fark ederseniz, büyük ihtimalle halk arasında “Arpacık” olarak bilinen durumla karşı karşıyasınızdır. Genellikle birkaç gün içinde kendiliğinden geçmesi beklenen bu durum, bazen inatçı bir hale gelerek göz kapağında sert, ağrısız bir kitleye (kiste) dönüşebilir. Tıpta bu kalıcı kitleye “Şalazyon” adı verilir.
Peki, arpacık neden çıkar, şalazyona dönüşmemesi için ne yapılmalıdır ve en önemlisi evde hangi hatalardan kaçınmalıyız?
Arpacık (Hordeolum) Nedir ve Neden Çıkar?
Arpacık, göz kapağının kenarında bulunan kirpik köklerinin veya yağ salgılayan bezlerin (Meibomian bezleri) bakteriyel bir enfeksiyonudur. Çoğunlukla ciltte doğal olarak bulunan Stafilokok türü bakteriler bu enfeksiyona neden olur.
Arpacığın başlıca belirtileri şunlardır:
- Göz kapağında aniden başlayan kızarıklık ve ödem (şişlik).
- Göz kırparken veya dokunulduğunda hissedilen belirgin ağrı ve hassasiyet.
- Gözde sulanma ve batma hissi.
- Şişliğin tam ortasında sarımtırak iltihaplı bir uç oluşumu (sivilce benzeri).
Bağışıklık sisteminin zayıflaması, uykusuzluk, stres, gözleri kirli ellerle sık sık ovalamak veya makyajı temizlemeden uyumak arpacık oluşumunu tetikleyen en önemli faktörlerdir.
Şalazyon (Göz Kisti) Nedir? Arpacıktan Farkı Ne?
Eğer arpacık (aktif enfeksiyon) doğru tedavi edilmezse veya yağ bezinin ağzı tamamen tıkanırsa, içerideki yağlı salgı dışarı akamaz ve kapsülleşerek kist haline gelir. Bu yeni duruma Şalazyon denir.
Arpacık ile şalazyon arasındaki en temel fark ağrıdır. Arpacık akut bir enfeksiyondur; sıcak, kırmızı ve çok ağrılıdır. Şalazyon ise enfeksiyonun geçtiği, geriye sadece tıkanıklığın kaldığı kronik bir durumdur; göz kapağında leblebi veya mercimek büyüklüğünde, ağrısız, sert bir yumru olarak hissedilir.
Evde Yapılan En Büyük Hata: Sıkmak!
Arpacık çıktığında yapılan en büyük ve en tehlikeli hata, onu sivilce gibi sıkmaya veya iğneyle patlatmaya çalışmaktır. Göz kapağı dokusu çok gevşek ve damar açısından zengindir. İltihabı sıkmak, enfeksiyonun göz kapağının geneline, hatta göz küresinin arkasına yayılmasına (selülit) yol açarak çok daha ciddi ve görmeyi tehdit eden tablolara neden olabilir.
Ayrıca göz kapağına sarımsak sürmek, çay posası basmak gibi bilimsel dayanağı olmayan kulaktan dolma yöntemler tahrişi ve enfeksiyon riskini artırabilir.
Tıbbi Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Arpacık tedavisinde erken müdahale, durumun şalazyona (kiste) dönüşmesini engellemek için çok önemlidir. Göz hekiminiz muayene sonrasında genellikle şu adımları önerir:
- Sıcak Kompres ve Masaj: Günde birkaç kez, temiz ve ütülenmiş ılık bir havlu ile göz kapağına 10-15 dakika hafif pres yapmak, katılaşmış yağın erimesine ve kanalın açılmasına yardımcı olur.
- Medikal Tedavi: Enfeksiyonu kontrol altına almak için doktorunuzun reçete edeceği antibiyotikli göz damlaları ve merhemler kullanılır.
- Cerrahi Drenaj (Şalazyon Ameliyatı): Eğer şişlik haftalar veya aylar boyunca geçmiyor, kist (şalazyon) halini alarak estetik veya fonksiyonel (göze baskı yaparak astigmat oluşturma) bir sorun yaratıyorsa, klinik ortamda lokal anestezi altında yapılan kısa bir cerrahi işlemle (kistin içinin temizlenmesi) tedavi edilebilir.
Trabzon göz hastalıkları, göz kapağı enfeksiyonları ve kist tedavilerinde hizmet veren Op. Dr. Bahattin Kır, göz kapağınızdaki şişliğin türünü (arpacık, şalazyon veya farklı bir lezyon) doğru bir şekilde teşhis ederek, iyileşme sürecinizi hızlandıracak en uygun medikal veya cerrahi planlamayı yapmaktadır.
Uyarı: Bu sayfa içeriği tamamen bilgilendirme amaçlıdır. Göz kapağınızdaki şişlikleri kesinlikle sıkmayınız. Doğru tanı ve tedavi için mutlaka bir göz hastalıkları uzmanına başvurunuz.